Stress: zit dat in het denken, voelen of willen?

In TransScripts by Wim van Dam

Aaien en stress

Wat doen we automatisch wanneer we iemand zien die gestrest is? We doen onze armen om hem of haar heen en aaien de persoon – natuurlijk een gezinslid wat makkelijker dan een collega, maar de neiging is er zeker. Want er zijn vaak geen woorden of ze schieten te kort. Mensen die gestrest zijn, hebben baat bij aaien – zoals blijkt uit het experiment van de Universiteit van Amsterdam die gestreste studenten puppy’s laat aaien. Of de zusters die patiënten even bij de hand houden of hoe lekker het is als iemand je haar kamt.

Dat we nu de #metoo-affaires meemaken gaat natuurlijk niet helpen bij het warm en meevoelend aanraken van de ander, en een kind een aai over de bol geven – we durven het bijna niet meer. Er is een enorme angst in de maatschappij geïnjecteerd, mede door de overbezorgdheid van de sociale werkers en het opblazen door de media van op zich ernstige, maar zeldzame, situaties.

De mist in onze ziel

Dat geeft ons geen hoop voor de toekomst, want daardoor zal de stress verder toenemen. Wanneer we de diepe essentie van stress onderzoeken, voelt het aan alsof die emotie als een plotselinge verandering is van het weer in het landschap van onze ziel. Het is een mist in onze ziel, een waas die de horizon bedekt en langzaam maar zeker over het hele land trekt. De contouren van de dingen verdwijnen en we kunnen onze weg niet meer vinden. Duisternis omhult ons; we zijn afgesloten van andere wezens. Hemel en aarde vloeien samen. De omgeving neemt afschuwelijke vormen aan. Een boomstronk ziet eruit als een gebochelde figuur, een hoop aarde als een dier. Wat om ons heen gebeurt als wanneer de mist opkomt, vindt in ons plaats als we gestrest zijn. We kunnen onze weg niet zien en we kunnen ons niet bewegen.

Tastzin en zielsgevoel

De vraag blijft: waar komt die stress vandaan? Deze emotie is ten diepste verbonden met ons gevoel van aanraking, het tastzintuig, maar ook met het zielsgevoel aangeraakt te worden door de wereld en de hemel. We kunnen ermee niet alleen onze directe omgeving waarnemen, maar het geeft ons ook een innerlijke zekerheid. Als we een object zien of het geluid ervan horen, zijn we nooit geheel zeker van de waarde van zijn realiteit. Zodra we het aanraken echter zijn we overtuigd van zijn werkelijke bestaan.

De tastzin maakt het ons mogelijk ons zeker te voelen van een ding of een wezen. Op een gelijke wijze, maar dan op een onbewust niveau, bevestigt het in ons fundamentele wezen de gevoelde aanwezigheid van de hemelen, van de goddelijke aanwezigheid.

Stress is het tijdelijke verlies van dit fundamentele gevoel. Het is recht evenredig met de afwezigheid van een besef van het goddelijke in ons. Dit verlies is verbonden met een loslaten van de ziel van de fysieke tastzin. Onze ziel is verbonden met ons hele huidoppervlak. De tastzin is als een haven waarin het schip van de ziel zijn anker heeft laten vallen. Als het anker wordt opgehaald raakt het schip op drift en komt de mist van zorg en angst opzetten. Een plotselinge schok, verrassing of schrik kan dit veroorzaken. Een langzaam verliezen van geloof, een doorgaande onzekerheid over de toekomst zal de grond van het leven instabiel maken en ons beroven van onze ervaring van goddelijke aanwezigheid en daardoor ruimte geven aan de stress.

Een aanraking van de ander zal dan verlichting geven en dit is vergelijkbaar en direct zichtbaar als we ons fysiek pijn doen; we leggen onze hand op de aangedane plek.

Diepere heling; pijn is licht

Maar voor een diepere heling van de stress zijn we genoodzaakt ons naar de kern van ons bestaan te wenden, onze haven te hervinden en onze goddelijke bestaansgrond weer te evenaren. We zullen onze spiritualiteit moeten ontdekken.

Een eerste inzicht is dat we de pijn van onze ziel moeten omarmen. Pijn is licht. Het is de zon die de mist kan verjagen. In ons lichaam zijn we in duisternis gehuld – hoe zouden we anders door de dood heen ‘naar het licht’ kunnen gaan? Waarheid is licht en als we met een waarheid worden geconfronteerd kiezen we maar al te vaak ervoor die te negeren, of te zeggen dat het niet zo is. We bevechten het licht met duisternis. De pijn die ons dan raakt is een mentale pijn. Het is het resultaat van licht dat op je schijnt. Als je de waarheid omarmt, erkent, dan zal de pijn verdwijnen.

Pijn is altijd in ons, iets brengt het alleen maar naar de oppervlakte. En pijn is een goed ding, want de pijn staat voor licht, voor de diepere waarheid en kennis die we over onszelf hebben.

De gestreste persoon weet wel wat hij of zij nodig heeft, maar ziet geen mogelijkheid op dat moment om daarvoor te gaan staan of aan situaties te ontsnappen. Tot de stress zo lang heeft geduurd, dat de burn out het overneemt. Het licht dwingt de duisternis terug.

Als we naar het leven kijken zien we dat mensen die meer pijn dan anderen hebben geleden veel zachter en milder in hun oordeel zijn, wijzer en begripvoller en vriendelijker naar anderen. Zij die niet hebben geleden zijn veel harder en stijver. Dit is omdat pijn licht is en een groei ervaring, niet alleen in termen van het karakter, maar van de hele ziel. Pijn transformeert iets in je.

Waarheid, licht en pijn

De waarheid doet pijn en daarom spreken we die vaak niet uit. En de waarheid is het licht dat ergens op wordt gericht. De weg uit de stress is daarom de zoektocht naar de waarheid van het leven.

Stress is de confrontatie met waarheid, het zet ons denken, voelen en onze handelingen in het scherpste perspectief. Al naar gelang waar onze onwaarheid, onze ontkenning tot uitdrukking kwam, zal het licht het hardst toeslaan.

8 en 9 december 2018: Weekendcursus Stress & Spiritualiteit, Bilthoven. www.ctpl.nl

Deel dit bericht